Liyakat Tiranlığı

“Muazzam bir okuma deneyimi… ruhunuza iyi gelecek türden ahlaki çağrılarla dolu.”

“Bu kitap, en temel varsayımlarımdan bazılarını sarstı… Ne kadar tavsiye etsem az.”

“Parlak bir yeni kitap olan Liyakat Tiranlığı… aşağılanma meselesinin ve bunun popülizm ve demokrasiyle ilişkisinin can alıcı noktasını yakalıyor.”

“İçinde bulunduğumuz an için çok önemli bir kitap… Öğrencilere eğitimlerini yeniden düşünmeleri için yeni türden bir cesaret verecek.”

“Sandel, yaşayan en önemli ve etkili filozoftur… [Bu] yeni kitabı, bireyciliğe derinlikli bir eleştiri getiriyor; benlikten topluluğa, ‘benim isteklerim şimdi’den ‘ortak iyi’ye yönelmenin gerekliliğini savunuyor.”

‘Daha iyi yeniden inşa etme’ konusunda gerçekten ciddi olan her siyasi lider, Michael J. Sandel’ın Liyakat Tiranlığı’nı okumalı; çünkü bu kitap daha parlak bir gelecek için bir taslak sunuyor…”

“Pek çoğumuzun [Sandel’ın] çok iyi yaptığı şeye ihtiyacı var: Tarihin önümüze koyduğu beklenmedik ve rahatsız edici sorularla boğuşmamıza yardım etmesine… Şimdi her iki tarafın da oturup çok ciddi bir konuşma yapmasının tam zamanı; Liyakat Tiranlığı da herkes için zorunlu okuma olmalı.”

“Keskin, kavrayışlı ve empatik. Sandel, başarıya ilişkin en sevdiğimiz mitlerin bazılarının kalbindeki acımasızlığı açığa çıkarıyor. Popülist öfkeyi ve birçok Amerikalı için Amerikan Rüyası’nın neden bir vaatten çok bir alaya dönüşmüş gibi hissedildiğini anlamaya çalışan herkesin mutlaka okuması gereken bir kitap. İçinde bulunduğumuz an için hayati önemde.”

“Michael Sandel, adalet, piyasalar ve şimdi de meritokrasi hakkındaki inançlar dâhil olmak üzere, Batı liberalizminin temel ilkelerini onlarca yıldır mercek altına alıyor. Liyakat Tiranlığı’nda Sandel, meritokrasi fikrinin… nasıl Amerikan toplumunun sorgulanmaz bir parolasına dönüştüğünü inceliyor. Sandel’e göre bu fikir, zamanla ‘zehirli bir kibir ve hınç karışımını’ besledi.”

“Zamanının ötesinde… yakıcı bir eleştiri… [Sandel’ın] kitabı, elitlerin tepeden bakan tavrının yükseköğrenime yönelik öfkeyi nasıl körüklediğini ve üniversite diploması olmayan pek çok kişiyi —seçmen çoğunluğunu— nasıl karşısına aldığını gösteriyor. Sandel, elitlerin diğer insanlardan daha az önyargılı olmadığını; yalnızca farklı insanlara, yani daha az eğitimli olanlara karşı önyargılı olduklarını gösteren kanıtlara yer veriyor.”

“Parlak… Sandel’ın eleştirisi ne kadar ikna ediciyse, toplumsal bağların yenilenmesi yönündeki çağrısı da o kadar güçlü. Başarının kişinin kendi eseri olduğu, insanların kendi kendine yeterli olduğu, eğitim düzeyinin emeğin onurundan daha önemli olduğu gibi bir dizi miti çürütmenin yanı sıra, kitap adil bir toplumsal düzenin temeli olarak teknokrasiye yöneltilmiş cesur bir saldırı.”

“Sandel bize yalnızca fırsat eşitliğine ilişkin liberal vaadin yerine getirilmediğini değil, hayatı durmak bilmeyen rekabetçi bir yarış olarak kavramanın kaybedenleri nasıl haksız yere değersizleştirdiğini, alaycı ve kibirli bir elit ürettiğini, yükseköğretim kurumlarını yozlaştırdığını ve demokrasinin yerine teknokrasiyi koyduğunu da gösteriyor. Böylece farkında olmadan popülist tepkiyi yaratıyor.”

“Liyakat Tiranlığı özgün, canlı ve salt bir eleştiriden ibaret değil: Toplumun kazananlar ve kaybedenler olarak ‘ayıklanması’ üzerine yazan pek çok kişinin aksine Sandel, nasıl bir topluluk aramamız gerektiğine dair ikna edici bir argüman ortaya koyuyor… Liyakat Tiranlığı önemli bir eser ve liderlerimizin anlamasında büyük fayda olan derin bir noktaya temas ediyor.”

“Sandel, pek çok Amerikalı için temel hoşnutsuzluğun yalnızca küreselleşmenin geride bıraktığı onca insan açısından ekonomik fırsat eksikliği olmadığını; meselenin emeğin, özellikle de yaptıkları işin onuru olduğunu etkileyici bir kavrayışla savunuyor.”

“Michael Sandel’ın güçlü yeni kitabı Liyakat Tiranlığı… meritokrasi sistemimizin demokrasimizi nasıl çarpıttığına dair yakıcı bir anlatı… Sorun açık: Üniversite diplomasıyla simgeleşen meritokrasi, işleyen bir demokrasinin kalbinde yer alan dayanışma ve ortaklık duygularını aşındırıyor.”

“Michael Sandel siyaseti temelde ahlaki bir uğraş olarak görür ve ‘kamusal söylemimize ahlaki bir canlılık kazandırmak’, 1980’lerin başındaki kariyerinin ilk dönemlerinden bu yana yazılarının başlıca hedeflerinden biri olmuştur… Yeni kitabı Liyakat Tiranlığı, bu fikrin ve istismarlarının tarihini teolojik tartışmalardan yakın dönem siyasi kampanyalara kadar izliyor. Sandel’e göre işleyen bir demokrasi kurmak istiyorsak, meritokrasi fikrini sökmeli ve siyasetimizi yenilenmiş bir ortak iyi anlayışı etrafında yönlendirmeliyiz.”

“Paranın ve liyakatin birbirine karıştırıldığı bir piyasa toplumunda, adil bir meritokrasi bile zenginlerin zengin olmayı hak ettikleri, yoksulların ise içinde bulundukları durum için kendilerinden başka suçlayacak kimseleri olmadığı fikrini zımnen onaylar. Michael Sandel’ın Liyakat Tiranlığı’nda savunduğu gibi, bu inancın demokrasi üzerindeki aşındırıcı etkisini abartmak zordur. Meritokratik mit, nüfusu kazananlar ve kaybedenler, akıllılar ve aptallar olarak ikiye ayırarak bir tarafta kibri, diğer tarafta aşağılanma ve hıncı besler.”

“Sandel, meritokrasiyi benimsemenin doğurabileceği karanlık sonuçları sorgulamakta haklı… Özellikle seçkin kurumlardan üniversite sonrası dereceler elde edebilme imkânı, kişinin bunu hak edip etmemesinden en az sınıfı ve ırkı kadar etkilenir… Sandel [bizden] şansın rolünü kabul etme konusunda daha açık sözlü olmamızı istiyor. Amerikalılar daha fazla alçakgönüllülük göstermeli ve bununla birlikte yalnızca fırsat eşitliği için değil, koşulların daha eşit olması için de çaba harcamalıdır.”

“Sandel, seçkinlere, kendilerine prestij, maddi konfor ve ekonomik-toplumsal istikrarsızlık içinde ayakta kalma, hatta gelişme araçları sağlayan sistemin aynı zamanda yaygın bir siyasi hoşnutsuzluk doğurduğunu ve elitlere yönelik son popülist tepkinin kökünde yattığını söyleyen az sayıdaki düşünürden biri.”

“Çok konuşulan yeni kitabı Liyakat Tiranlığı’nda Sandel, çağımızın kutuplaşmış siyasetinin ve onu besleyen hınçların, paradoksal biçimde, çekici görünen bir idealden —çok çalışır ve üniversiteye gidersen yükseleceğin yönündeki meritokratik vaatten— doğduğunu savunuyor.”

“Sandel, derinlerde doğru olduğunu bildiğimiz ama toplum olarak gereğini yapmakta zorlandığımız şeyleri dile getirmekte ustalaştı… Her siyasi reformcunun Liyakat Tiranlığı’nın bir nüshasını elinin altında bulundurmasında büyük fayda var.”

“Liyakat Tiranlığı, Sandel’ın Brexit’e ve Donald Trump’ın seçilmesine verdiği yanıttır… Sandel, onlarca yıldır rağbet görmeyen bir biçimde, liberal özerklik anlayışlarına meydan okuyan bir kelime dağarcığına başvuruyor. ‘Bağımlılık’, ‘borçluluk’, ‘gizem’, ‘alçakgönüllülük’ ve ‘şans’ gibi kelimeler kitabında sık sık karşımıza çıkıyor.”

“Sandel dikkate değer bir iş başarmış… Kitap, meritokrasiye yönelik mevcut eleştirileri önemli ölçüde derinleştirerek ulusal tartışmaya önemli ve zamanında yapılmış bir katkı sunuyor.”

“Meritokrasiye yönelik ikna edici bir eleştiri… Sandel’ın akıcı üslubu, kitaplarının ve derslerinin erişilebilirliği ve popülerliğiyle neden bu kadar övüldüğünü gösteriyor.”