Ölüme Gülümseyen Bir Bilim İnsanı

Dünyada pek çok “son konuşma” yapılmıştır; ancak çok azı Carnegie Mellon Üniversitesi Profesörü Randy Pausch’un 18 Eylül 2007’de yaptığı “Çocukluk Hayâllerinizi Gerçekleştirmek” başlıklı ders kadar kolektif bir bilince dönüşebilmiştir. Karaciğerinde on tümörle ve sâdece birkaç aylık ömrü kaldığını bilerek kürsüye çıkan bu bilgisayar bilimcisi, ölümü değil “yaşamı” anlatmayı seçerek dünya çapında yankı uyandıran bir mirasa imza atmıştır. Jeffrey Zaslow ile kaleme aldığı Son Konuşma, bu efsanevi dersin sınırlarını aşarak, Pausch’un çocukları için hazırladığı bir “sâkin sulara bırakılmış şişe” mahiyetinde derinlikli bir hayat rehberine dönüşüyor.

Bir “Tigger”ın Analitik Ruhu

Pausch’un üslûbu, bir mühendisin rasyonel mantığı ile bir çocuğun sınırsız hayâl gücünün nâdir bir birleşimidir. O, hayattaki duruşunu Winnie the Pooh karakterleri üzerinden “Tigger mı yoksa Eeyore mu?” sorusuyla tanımlar ve her zaman neşeli, zıplayan Tigger olmayı seçer. Kitap boyunca kullandığı “baş numarası” (head-fake) tekniği, yazarın ustalığının en büyük kanıtıdır; size çocukluk hayâllerinden bahsettiğini sanırken aslında dürüstlük, minnet ve zaman yönetimi gibi hayatî değerleri fark ettirmeden öğretir.

Tuğla Duvarlar ve Çocukluk Hayâlleri

Pausch, hayâllere ulaşmanın önündeki engelleri (tuğla duvarları), bizi durdurmak için değil, o şeyi ne kadar istediğimizi anlamamız için orada duran yapılar olarak görür. Sıfır yerçekiminde uçmak, Disney Hayâlcisi olmak veya bir ansiklopedi yazarı olmak gibi hayâllerini nasıl gerçekleştirdiğini anlatırken, okura azim ve strateji üzerine dersler verir. Ancak kitabın asıl kalbi, Pausch’un eşi Jai ve çocukları Dylan, Logan ve Chloe’ye olan bağlılığında atar; eser aslında bir babanın çocuklarına büyüme yolculuklarında eşlik edemeyeceği gerçeğine karşı ürettiği bir “duygusal sigorta” poliçesidir.

Bir Fenomenin Anatomisi

Son Konuşma, ilk yayınlandığı günden bu yana popüler kültürde bir “modern klasik” hâline gelmiş, YouTube’da milyonlarca kez izlenen videosuyla küresel bir fenomene dönüşmüştür. Wall Street Journal’dan Oprah Winfrey şovuna kadar uzanan bu devâsa ilgi, Pausch’un “doğru yaşarsanız hayâller size gelir” felsefesini modern bir yaşam pusulası hâline getirmiştir. Bu kitap, Pausch’un çocuklara programlamayı sevdiren “Alice” projesi gibi teknik miraslarıyla birlikte, hayata karşı umudu her dâim canlı tutan sönmez bir meşaledir.